Năm 2026 đánh dấu mốc son 70 năm xây dựng và phát triển của ngành Dự trữ Nhà nước (07/8/1956 - 07/8/2026). Trên chặng đường đó, mặc dù đối mặt với không ít khó khăn, thách thức, song với tinh thần đoàn kết, sáng tạo, nỗ lực phấn đấu của các thế hệ cán bộ, công chức, ngành Dự trữ Nhà nước luôn hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ được giao. Để làm rõ hơn về nội dung này, Tạp chí Kinh tế - Tài chính đã có cuộc trao đổi với ông Bùi Tuấn Minh, Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước.

Ông Bùi Tuấn Minh - Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước. Ảnh: Văn Trường.

Phát huy vai trò là “chiếc van an toàn” đối với nền kinh tế và đời sống xã hội

Phóng viên: Trải qua 70 năm hình thành và phát triển, ngành Dự trữ Nhà nước ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Với vai trò quan trọng đó, xin ông có thể khái quát những dấu ấn quan trọng trong hành trình 70 năm xây dựng và phát triển của ngành Dự trữ Nhà nước?

Cục trưởng Bùi Tuấn Minh: Cách đây 70 năm, ngày 07/8/1956, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 997/TTg thành lập Cục Quản lý Dự trữ Vật tư của Nhà nước thuộc Thủ tướng phủ - tiền thân của Cục Dự trữ Nhà nước ngày nay.

Trải qua 70 năm xây dựng và phát triển, ngành Dự trữ Nhà nước đã không ngừng lớn mạnh, từng bước hoàn thiện tổ chức bộ máy, cơ chế quản lý và hệ thống pháp luật, khẳng định vai trò là công cụ chiến lược quan trọng của Đảng và Nhà nước trong bảo đảm quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô.

Trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1956-1975), được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, ngành Dự trữ Nhà nước đã từng bước xây dựng, hoàn thiện hệ thống tổ chức, xây dựng hệ thống kho dự trữ chiến lược trên các địa bàn trọng yếu, thực hiện xuất cấp trên 3 triệu tấn lương thực cùng khối lượng lớn xăng dầu, vật tư, phương tiện phục vụ chiến trường, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến và Đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Sau ngày Đất nước thống nhất, ngành Dự trữ Nhà nước tiếp tục được kiện toàn về tổ chức với các dấu mốc quan trọng như thành lập Cục Quản lý Dự trữ vật tư Nhà nước thuộc Hội đồng Bộ trưởng năm 1984 trên cơ sở Cục Dự trữ vật tư Nhà nước thuộc Bộ Vật tư và một số bộ phận quản lý dự trữ vật tư nhà nước của các bộ, Tổng cục chuyển sang; đổi tên Cục Quản lý dự trữ vật tư Nhà nước thành Cục Dự trữ Quốc gia năm 1988, chuyển Cục Dự trữ Quốc gia về trực thuộc Bộ Tài chính năm 2000, nâng cấp Cục Dự trữ quốc gia thành Tổng cục Dự trữ Nhà nước năm 2008 và chuyển đổi mô hình tổ chức từ Tổng cục Dự trữ Nhà nước thành Cục Dự trữ Nhà nước từ ngày 01/3/2025.

Cùng với quá trình đổi mới, phát triển của Đất nước, ngành Dự trữ Nhà nước đã phát huy vai trò là “Chiếc van an toàn” đối với nền kinh tế và đời sống xã hội, hàng triệu tấn lương thực, cùng khối lượng lớn vật tư thiết bị được xuất cấp góp phần quan trọng ổn định đời sống nhân dân, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, đồng thời tiếp tục củng cố và tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.

Điển hình như: trong giai đoạn 2020 - 2025, ngành Dự trữ Nhà nước đã xuất cấp gạo dự trữ quốc gia trị giá trên 3.747 tỷ đồng; xuất cấp hàng vật tư, thiết bị với tổng trị giá khoảng 307 tỷ đồng. Các mặt hàng xuất cấp đảm bảo về số lượng, chất lượng và phân bổ đúng đối tượng; vận chuyển kịp thời đến các địa phương được cứu trợ, hỗ trợ góp phần giúp đồng bào kịp thời khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, khôi phục sản xuất, ổn định cuộc sống.

Đổi mới tư duy trong xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách dự trữ quốc gia

Song song với việc kiện toàn, hoàn thiện tổ chức bộ máy, ngành dự trữ Nhà nước cũng đặc biệt quan tâm chú trọng đến công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách trong lĩnh vực dự trữ quốc gia. Từ cơ sở pháp lý ban đầu là Quyết định của Thủ tướng Chính phủ đến Pháp lệnh Dự trữ quốc gia năm 2004, Luật Dự trữ quốc gia năm 2012 và đến nay là Luật Dự trữ quốc gia năm 2025 - văn bản pháp lý cao nhất điều chỉnh toàn diện hoạt động dự trữ quốc gia.

Luật Dự trữ quốc gia năm 2025 đã thể chế hóa kịp thời, đầy đủ Kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi làm việc với các cơ quan về dự trữ quốc gia và dự trữ ngoại hối theo Thông báo số 342/TB-VPTW ngày 18/9/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng.

Sự ra đời của Luật Dự trữ quốc gia năm 2025 là cơ sở pháp lý quan trọng, thay đổi căn bản tư duy và định hướng của ngành Dự trữ quốc gia, theo đó dự trữ quốc gia không chỉ phục vụ yêu cầu đột xuất, cấp bách mà phải đáp ứng các mục tiêu: (i) Chủ động đáp ứng yêu cầu bảo đảm an sinh xã hội phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; phục vụ hoạt động của Đảng và Nhà nước; (ii) Huy động khai thác, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của nền kinh tế để thực hiện tự chủ chiến lược quốc gia; (iii) Công cụ điều tiết thị trường để bảo đảm kinh tế vận hành ổn định, hiệu quả theo quy luật thị trường và định hướng xã hội chủ nghĩa xã hội.

Ông Bùi Tuấn Minh, Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước chủ trì buổi tiếp, trao đổi với Đoàn công tác Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản liên quan tới dự trữ quốc gia về dầu mỏ (ngày 25/6/2026). Ảnh: Văn Trường.

Đồng thời, Luật đã tăng cường phân quyền, phân cấp mạnh mẽ và triệt để cho các bộ, ngành quản lý hàng dự trữ quốc gia, tạo thuận lợi tối đa trong tổ chức xuất cấp hàng dự trữ quốc gia.

Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế, ngành Dự trữ Nhà nước đã tập trung đầu tư xây dựng hệ thống kho tàng hiện đại, đổi mới công nghệ bảo quản, nâng cao chất lượng hàng dự trữ quốc gia; đồng thời, phát triển đội ngũ công chức làm công tác dự trữ quốc gia có trình độ chuyên môn ngày càng cao.

Từ những kho dự trữ với công nghệ bảo quản còn thô sơ được hình thành trong chiến tranh, đến nay, ngành Dự trữ Nhà nước đã được Đảng, Nhà nước quan tâm từng bước đầu tư xây dựng hệ thống kho với công nghệ bảo quản tiên tiến, tiến tới hệ thống kho dự trữ thông minh đồng bộ theo Quy hoạch tổng thể hệ thống kho dự trữ quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được phê duyệt tại Quyết định số 214/QĐ-TTg ngày 20/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ; trong đó, đối với hệ thống kho do Bộ Tài chính quản lý thời kỳ 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050 có 171 điểm kho với tổng tích lượng 1.386.665 tấn kho.

Tuy nhiên, quy mô dự trữ quốc gia hiện nay còn mỏng, dự toán chi mua hàng dự trữ quốc gia giai đoạn vừa qua chỉ chiếm khoảng 0,05% GDP. Đây là mức rất thấp để có thể thực hiện mục tiêu dự trữ quốc gia đã được mở rộng hiện nay. Từ thực tiễn đó, Đảng và Nhà nước đã đặt mục tiêu chiến lược: Phấn đấu tổng mức dự trữ quốc gia đạt tối thiểu 1% GDP vào năm 2030 và đạt 2% GDP vào năm 2045.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc đổi mới tư duy trong xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách dự trữ quốc gia là con đường duy nhất để khơi thông các điểm nghẽn, tạo nguồn lực dự trữ quốc gia đủ mạnh, góp phần tạo ra năng lực phục hồi tốt trước những “cú sốc” kinh tế.

Khi đó chúng tôi tin tưởng rằng, Việt Nam sẽ có một hệ thống dự trữ quốc gia mạnh về quy mô, linh hoạt về phương thức và hiện đại về công nghệ. Hệ thống đó không chỉ làm tốt vai trò truyền thống là cứu trợ người dân khi thiên tai, thảm họa xảy ra, mà sẽ trở thành một “tấm lá chắn” an toàn bảo vệ nền kinh tế trước mọi “cú sốc”, đảm bảo sự phát triển bền vững và phồn vinh của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Kỷ cương, trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ được giao

Phóng viên: Hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày Truyền thống ngành Dự trữ Nhà nước (07/8/1956 - 07/8/2026), Cục Dự trữ Nhà nước đã lên “kịch bản” tổ chức các hoạt động gì, để chào mừng sự kiện đặc biệt này, thưa ông?

Cục trưởng Bùi Tuấn Minh: Để chào mừng kỷ niệm 70 năm Ngày Truyền thống (7/8), ngay từ đầu năm 2026, Cục Dự trữ Nhà nước đã phát động phong trào thi đua với khẩu hiệu “Đoàn kết thống nhất, kỷ cương trách nhiệm, chủ động kịp thời, đổi mới sáng tạo, tăng tốc đột phá, hoàn thành thắng lợi các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ chính trị được giao năm 2026, hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày Truyền thống ngành Dự trữ Nhà nước”. Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị được giao là một trong những hành động thiết thực nhất để chào mừng sự kiện đặc biệt này.

Các đơn vị trong toàn Ngành đã phát động, triển khai nhiều hoạt động, giải pháp với nhiều hình thức đa dạng, phong phú, nhằm phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu, đi đầu trong chấp hành kỷ cương, kỷ luật của cán bộ, công chức, người lao động phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị được giao trên các mảng công tác từ xây dựng thể chế, cơ chế chính sách đến hoạt động nhập, xuất, bảo quản hàng dự trữ quốc gia.

Đến nay, các đơn vị thuộc Cục Dự trữ Nhà nước đã tổ chức đấu thầu mua thành công 273.020 tấn gạo/300.000 tấn gạo, đạt 91,01% so với chỉ tiêu kế hoạch được giao, đang nhập hàng đảm bảo luôn đủ nguồn lực, sẵn sàng thực hiện các nhiệm vụ được giao.

Lãnh đạo Cục Dự trữ Nhà nước, đại diện chủ đầu tư và Liên danh nhà thầu thực hiện nghi thức ký kết Hợp đồng Gói thầu số 04 thuộc Dự án “Xây dựng Trung tâm giám sát và điều hành dự trữ quốc gia” (ngày 16/7/2026). Ảnh: TL.

Bên cạnh đó, việc xuất cấp hàng dự trữ quốc gia cũng được thực hiện khẩn trương, đúng quy định, kịp thời đến tay các đối tượng thụ hưởng, đảm bảo đủ về số lượng, tốt về chất lượng.

Theo thống kê, lũy kế tính từ đầu năm đến ngày 11/6/2026, Cục Dự trữ Nhà nước đã xuất cấp 77.066 tấn gạo; trong đó hỗ trợ Tết Nguyên đán và hỗ trợ giáp hạt là 17.277 tấn gạo; hỗ trợ thiên tai, mưa lũ là 865 tấn; hỗ trợ trồng rừng là 1.049 tấn; hỗ trợ học sinh 55.875 tấn; xuất viện trợ Philippines là 2.000 tấn.

Công tác bảo quản và chuẩn bị các điều kiện để nhập hàng dự trữ quốc gia theo kế hoạch năm 2026 được các đơn vị thực hiện tốt. Qua kết quả kiểm tra mùa xuân vừa qua cho thấy, chất lượng hàng dự trữ bảo quản luôn đảm bảo theo đúng quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, kho hàng được vệ sinh sạch sẽ; các điểm kho dự trữ thực hiện tốt phong trào xây dựng vùng kho “An toàn - Xanh - Sạch - Đẹp”.

Nhằm giáo dục truyền thống nâng cao nhận thức cho công chức, người lao động về vị trí, vai trò của ngành Dự trữ Nhà nước và tăng cường tình đoàn kết, giao lưu giữa các đơn vị, Cục đã ban hành Kế hoạch tổ chức Lễ kỷ niệm 70 năm Ngày Truyền thống; trong đó bao gồm các hoạt động hướng tới Lễ kỷ niệm như: Phát động viết bài về những kỷ niệm và sự kiện, nhân vật nổi bật, tiêu biểu trong sự nghiệp xây dựng và phát triển ngành Dự trữ Nhà nước; Tuyên truyền, viết bài trên Cổng thông tin điện tử Cục Dự trữ Nhà nước và các cơ quan báo chí trong, ngoài ngành Tài chính; Tổ chức sưu tầm các hiện vật, hình ảnh, tài liệu về quá trình hình thành, phát triển và những thành tựu ngành DTNN; tổ chức liên hoan văn nghệ và thi đấu thể thao giữa các đơn vị trong toàn ngành Dự trữ Nhà nước nhằm chào mừng Ngày Truyền thống ngành Dự trữ Nhà nước (7/8)…

Khơi dậy niềm tự hào truyền thống bảy thập kỷ vẻ vang

Phóng viên: Phát huy truyền thống vẻ vang 70 năm xây dựng và phát triển, trong thời gian tới, ngành Dự trữ Nhà nước sẽ triển khai các nhiệm vụ, giải pháp nào để hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ chính trị được giao năm 2026, tạo đà vững bước tiến vào giai đoạn phát triển mới, thưa ông?

Cục trưởng Bùi Tuấn Minh: Để thực hiện tốt nhiệm vụ dự trữ quốc gia, góp phần vào hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, trong thời gian tới, Cục Dự trữ Nhà nước sẽ tập trung triển khai thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính về hoạt động dự trữ quốc gia; đồng thời, triển khai đồng bộ các giải pháp phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao năm 2026, tô đậm thêm truyền thống 70 năm vẻ vang của ngành Dự trữ Nhà nước.

Cục Dự trữ Nhà nước sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách về lĩnh vực dự trữ quốc gia; trong đó xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành đầy đủ các văn bản để triển khai Luật Dự trữ quốc gia năm 2025.

Bên cạnh đó, Cục tập trung thực hiện, bảo đảm tiến độ dự án “Xây dựng Trung tâm giám sát và điều hành dự trữ quốc gia”. Đây là nền tảng cơ sở để thực hiện chuyển đổi số toàn trình trong lĩnh vực dự trữ quốc gia.

Đồng thời, Cục Dự trữ Nhà nước sẽ khẩn trương phối hợp với các đơn vị, tổ chức có liên quan để triển khai xây dựng Hệ thống kho dự trữ quốc gia thuộc phạm vi quản lý thời kỳ 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo phê duyệt của Bộ Tài chính tại Quyết định số 1528/QĐ-BTC ngày 15/6/2025.

Chủ động phối hợp với các đơn vị liên quan trình cấp có thẩm quyền ban hành các quyết định xuất cấp hàng dự trữ quốc gia hỗ trợ, cứu trợ các địa phương bị ảnh hưởng của thiên tai, bão lụt, hạn hán, mất mùa. Kịp thời phối hợp với các địa phương triển khai công tác xuất gạo cho học sinh, dự án trồng rừng, xuất vật tư cứu hộ theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

Ngoài ra, Cục Dự trữ Nhà nước tập trung chỉ đạo các chi cục dự trữ nhà nước khu vực hoàn thành kế hoạch nhập, xuất lương thực, vật tư thuộc kế hoạch năm 2026; triển khai lựa chọn nhà thầu mua các mặt hàng vật tư thiết bị thuộc chỉ tiêu kế hoạch theo đúng quy định hiện hành của pháp luật; tăng cường thanh tra, kiểm tra công tác bảo quản và quản lý chất lượng hàng dư trữ quốc gia nhập kho đảm bảo an toàn, chất lượng...

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn về những chia sẻ của ông!