Để cụ thể hóa Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025, ngày 01/7/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 266/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và Nghị định số 265/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Hai nghị định này tạo thành khuôn khổ pháp lý thống nhất, vừa quy định các biện pháp tổ chức thực hiện, vừa thiết lập cơ chế xử lý vi phạm, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng các nguồn lực của Nhà nước. Việc ban hành đồng thời hai nghị định thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc chuyển mạnh từ yêu cầu “khuyến khích tiết kiệm” sang “thực hiện tiết kiệm bằng cơ chế pháp lý cụ thể, gắn với trách nhiệm và chế tài rõ ràng”. Đây là bước hoàn thiện quan trọng nhằm xây dựng nền quản trị công hiện đại, minh bạch, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực phục vụ phát triển đất nước.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận phát biểu về nội dung liên quan đến dự thảo Luật Tiết kiệm, chống lãng phí (sửa đổi) tại Hội nghị Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ 8 tổ chức vào tháng 9/2025. Ảnh: Phạm Thắng

Những điểm mới nổi bật của 02 Nghị định

Thứ nhất, quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và người đứng đầu trong thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Các nghị định yêu cầu người đứng đầu cơ quan, đơn vị phải tổ chức thực hiện đầy đủ các biện pháp thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; thường xuyên kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản và các nguồn lực được giao; kịp thời phát hiện, xử lý hoặc kiến nghị xử lý các hành vi gây thất thoát, lãng phí. Trách nhiệm của người đứng đầu được gắn chặt với kết quả thực hiện tại cơ quan, đơn vị.

Thứ hai, mở rộng phạm vi thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đối với toàn bộ nguồn lực của Nhà nước.

Không chỉ tập trung vào ngân sách nhà nước, các quy định mới còn điều chỉnh việc quản lý và sử dụng tài sản công, đầu tư công, đất đai, tài nguyên, lao động, thời gian làm việc và nhiều nguồn lực khác. Qua đó, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ để các cơ quan, tổ chức quản lý hiệu quả mọi nguồn lực được Nhà nước giao.

Thứ ba, tăng cường công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Nghị định yêu cầu các cơ quan, đơn vị thực hiện công khai theo quy định đối với việc quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản công và các nguồn lực khác; đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, tự kiểm tra nhằm kịp thời phát hiện, khắc phục những tồn tại, hạn chế, phòng ngừa lãng phí ngay từ khâu quản lý.

Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý và giám sát nguồn lực.

Việc xây dựng, khai thác cơ sở dữ liệu và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách, tài sản công, đầu tư công và các nguồn lực khác được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, tăng tính minh bạch và hạn chế các nguy cơ phát sinh lãng phí.

Thứ năm, bổ sung chế tài xử phạt đối với hành vi vi phạm.

Nghị định số 265/2026/NĐ-CP quy định cụ thể các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; hình thức xử phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm nâng cao tính răn đe, bảo đảm các quy định của pháp luật được thực hiện nghiêm túc trong thực tiễn.

Trong công tác triển khai nhiệm vụ chuyên môn của Cục Dự trữ Nhà nước, việc tuân thủ nghiêm các quy trình bảo quản hàng dự trữ quốc gia, đảm bảo đúng chất lượng theo quy chuẩn kỹ thuật cũng là một việc làm thiết thực trong việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. (Ảnh: TTXVN)

Góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành Dự trữ Nhà nước

Việc triển khai đồng bộ Nghị định số 265/2026/NĐ-CP và Nghị định số 266/2026/NĐ-CP sẽ góp phần giúp Cục Dự trữ Nhà nước tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý tài chính, tài sản công và hàng dự trữ quốc gia; tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, sử dụng nguồn lực; đồng thời nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu và mỗi công chức trong thực thi nhiệm vụ.

Trong bối cảnh ngành Dự trữ Nhà nước đang triển khai Luật Dự trữ quốc gia số 145/2025/QH15, đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa kho tàng và nâng cao năng lực quản trị, việc thực hiện nghiêm các quy định về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí không chỉ góp phần giảm thất thoát, lãng phí mà còn tạo điều kiện sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực dự trữ quốc gia, bảo đảm luôn sẵn sàng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ về khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, bảo đảm quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội và thực hiện các nhiệm vụ đột xuất theo chỉ đạo của Đảng và Nhà nước.

Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí không chỉ là yêu cầu của pháp luật mà còn là trách nhiệm của mỗi cơ quan, đơn vị và mỗi công chức, người lao động trong ngành Dự trữ Nhà nước. Mỗi nguồn lực được quản lý chặt chẽ, mỗi khoản chi được sử dụng hiệu quả và mỗi hành động tiết kiệm hôm nay sẽ góp phần củng cố tiềm lực dự trữ quốc gia, phục vụ tốt hơn sự nghiệp phát triển đất nước và lợi ích của Nhân dân./.